Nobel Peace Prize:नोबेल शांतता पुरस्कार कोण जाहीर करते?

Nobel Peace Prize: नोबेल शांतता पुरस्कार

नोबेल शांतता पुरस्कार हा जगातील सर्वात प्रतिष्ठित आणि महत्त्वाच्या पुरस्कारांपैकी एक आहे. हा पुरस्कार स्वीडिश वैज्ञानिक आणि डायनामाईटचा शोध लावणारे अल्फ्रेड नोबेल यांच्या इच्छेनुसार (मृत्युपत्रानुसार) १९०१ मध्ये सुरू झालेल्या पाच मूळ नोबेल पुरस्कारांपैकी एक आहे. हा पुरस्कार दरवर्षी अशा व्यक्तीला किंवा संस्थेला दिला जातो, ज्यांनी राष्ट्रांमध्ये बंधुभाव वाढवण्यासाठी, स्थायी सैन्य कमी करण्यासाठी, शांतता परिषदांचे आयोजन आणि प्रचार करण्यासाठी किंवा जागतिक शांततेसाठी महत्त्वपूर्ण आणि सर्वोत्तम कार्य केले आहे.

रसायनशास्त्र, भौतिकशास्त्र, साहित्य आणि वैद्यकशास्त्र/जीवशास्त्र यांसारख्या इतर नोबेल पुरस्कारांचे वितरण स्टॉकहोम, स्वीडन येथे होते, तर शांतता पुरस्कार नॉर्वेची राजधानी ओस्लो येथे दिला जातो. नॉर्वेजियन संसदेने (स्टोर्टिंग) निवडलेल्या पाच सदस्यांच्या नॉर्वेजियन नोबेल समितीद्वारे विजेत्याची निवड केली जाते.

या पुरस्कारासाठी उमेदवारांचे नामांकन अत्यंत गोपनीय ठेवले जाते आणि नावे ५० वर्षांपर्यंत उघड केली जात नाहीत. दरवर्षी १० डिसेंबर, म्हणजेच अल्फ्रेड नोबेल यांच्या पुण्यतिथीच्या दिवशी, विजेत्याला नोबेल पदक, प्रमाणपत्र आणि रोख रक्कम ओस्लो येथे एका समारंभात प्रदान केली जाते.

नोबेल शांतता पुरस्काराचे महत्त्व केवळ भौतिक स्वरूपाचे नसून, ते शांतता, लोकशाही आणि मानवी हक्कांचे जतन करणाऱ्या व्यक्ती आणि संस्थांच्या कार्याला जागतिक स्तरावर मान्यता देते. या पुरस्कारामुळे अनेकदा शांततेच्या मार्गावर चालणाऱ्यांचा आवाज अधिक बुलंद होतो. मार्टिन ल्यूथर किंग जूनियर, मदर तेरेसा, नेल्सन मंडेला, मलाला युसुफझाई यांसारख्या अनेक महान व्यक्तींना या पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले आहे. हा पुरस्कार मानवतेसाठी शांततेचे महत्त्व अधोरेखित करतो.